Đang học nghề tại Đức nhưng bất ngờ nhận được thông báo chấm dứt hợp đồng (Kündigung)? Đây là tình huống có thể khiến nhiều Azubi rơi vào trạng thái lo lắng, đặc biệt khi giấy phép cư trú được cấp dựa trên mục đích học nghề.
Tuy nhiên, việc hợp đồng Ausbildung bị chấm dứt không đồng nghĩa bạn phải lập tức rời khỏi Đức. Trong một số trường hợp, pháp luật Đức cho phép người nước ngoài có thời gian tìm kiếm một vị trí đào tạo mới để tiếp tục hành trình học nghề.
Điều quan trọng là bạn cần hiểu rõ tình trạng hợp đồng, chủ động làm việc với Sở Ngoại kiều và nhanh chóng tìm phương án phù hợp. Dưới đây là 5 bước Azubi nên thực hiện khi rơi vào tình huống này.
1. KIỂM TRA KỸ THÔNG BÁO KÜNDIGUNG VÀ XÁC ĐỊNH TÌNH TRẠNG HỢP ĐỒNG
Việc đầu tiên cần làm là đọc kỹ thông báo chấm dứt hợp đồng (Kündigung), xác định ngày hợp đồng kết thúc và lý do doanh nghiệp đưa ra.
Theo §22 Luật Đào tạo nghề Đức (Berufsbildungsgesetz – BBiG), điều kiện chấm dứt hợp đồng Ausbildung có sự khác biệt giữa thời gian thử việc và giai đoạn sau thử việc.
Trong thời gian thử việc (Probezeit):
Cả doanh nghiệp đào tạo và Azubi đều có thể chấm dứt hợp đồng mà không cần tuân thủ thời hạn báo trước và không bắt buộc phải nêu lý do. Tuy nhiên, việc chấm dứt vẫn phải được thực hiện bằng văn bản.
Sau thời gian thử việc:
Doanh nghiệp không thể tùy ý chấm dứt hợp đồng như trong giai đoạn Probezeit. Về nguyên tắc, doanh nghiệp chỉ có thể chấm dứt hợp đồng ngay lập tức khi có lý do quan trọng (wichtiger Grund). Thông báo phải được lập thành văn bản và nêu rõ lý do chấm dứt.
Vì vậy, nếu nhận được Kündigung sau Probezeit, bạn nên kiểm tra kỹ căn cứ mà doanh nghiệp đưa ra. Nếu cảm thấy quyết định không thỏa đáng hoặc có dấu hiệu không đúng quy định, hãy tìm sự hỗ trợ từ Phòng Công nghiệp và Thương mại (IHK), Phòng Thủ công nghiệp (HWK), tổ chức công đoàn hoặc luật sư chuyên về luật lao động.
Đừng vội ký thêm các giấy tờ chấm dứt hợp đồng theo thỏa thuận (Aufhebungsvertrag) nếu chưa hiểu rõ nội dung và những ảnh hưởng có thể phát sinh.
2. CHỦ ĐỘNG THÔNG BÁO VỚI SỞ NGOẠI KIỀU (AUSLÄNDERBEHÖRDE)
Đây là một trong những bước quan trọng nhất đối với Azubi quốc tế.
Nếu bạn đang sở hữu giấy phép cư trú theo diện học nghề (Aufenthaltserlaubnis theo §16a AufenthG), mục đích cư trú của bạn gắn với chương trình đào tạo nghề tại Đức. Khi hợp đồng Ausbildung kết thúc, cơ sở cấp giấy phép cư trú có thể thay đổi.
Do đó, bạn cần chủ động liên hệ với Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde) phụ trách nơi mình đăng ký cư trú để thông báo tình hình và hỏi rõ những thủ tục cần thực hiện.
Khi liên hệ, bạn nên chuẩn bị sẵn:
- Thông báo chấm dứt hợp đồng (Kündigung) hoặc giấy tờ xác nhận hợp đồng đã kết thúc.
- Hộ chiếu và giấy phép cư trú hiện tại.
- Thông tin về thời điểm kết thúc Ausbildung.
- Kế hoạch tìm kiếm doanh nghiệp đào tạo mới, nếu bạn muốn tiếp tục học nghề.
Bạn cũng nên hỏi rõ giấy phép cư trú hiện tại còn hiệu lực trong điều kiện nào, có cần thực hiện thủ tục bổ sung hay không và cần cung cấp những giấy tờ gì trong thời gian tìm kiếm vị trí đào tạo mới.
Lưu ý: Không nên tự cho rằng giấy phép cư trú vẫn được giữ nguyên vô thời hạn sau khi hợp đồng kết thúc. Việc tiếp tục cư trú phụ thuộc vào tình trạng pháp lý cụ thể và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
3. TÌM KIẾM DOANH NGHIỆP ĐÀO TẠO MỚI CÀNG SỚM CÀNG TỐT
Một thông tin quan trọng mà Azubi cần biết là quy định tại §16a khoản 4 Luật Cư trú Đức (Aufenthaltsgesetz – AufenthG).
Theo quy định này, trước khi giấy phép cư trú phục vụ mục đích đào tạo nghề đủ điều kiện bị thu hồi, hủy bỏ hoặc rút ngắn thời hạn vì những lý do mà người nước ngoài không phải chịu trách nhiệm, người đó phải được tạo cơ hội tìm kiếm một vị trí đào tạo khác trong thời gian tối đa 6 tháng.
Điều này có nghĩa là trong những trường hợp đáp ứng điều kiện pháp luật, bạn có thể được tạo cơ hội tìm doanh nghiệp Ausbildung mới thay vì phải lập tức kết thúc hành trình học nghề tại Đức.
Tuy nhiên, cần hiểu đúng: 6 tháng không phải là khoảng thời gian tự động được áp dụng cho mọi trường hợp bị Kündigung. Quy định này gắn với những điều kiện cụ thể tại §16a khoản 4 AufenthG, đặc biệt là việc chấm dứt mục đích cư trú vì lý do người nước ngoài không phải chịu trách nhiệm. Bạn cần trao đổi trực tiếp với Ausländerbehörde để xác định quyền lợi của mình.
Trong thời gian tìm kiếm cơ hội mới, hãy chủ động thực hiện những việc sau:
Tìm kiếm doanh nghiệp đang tuyển Azubi trong ngành nghề phù hợp.
Liên hệ với giáo viên, bạn bè, đồng nghiệp hoặc những người có kinh nghiệm để tìm kiếm cơ hội giới thiệu.
Chuẩn bị lại CV (Lebenslauf), thư ứng tuyển (Anschreiben) và các giấy tờ liên quan.
Luyện tập phỏng vấn bằng tiếng Đức để sẵn sàng trao đổi với doanh nghiệp mới.
Theo dõi các vị trí tuyển dụng trên website của Cơ quan Việc làm Liên bang Đức (Bundesagentur für Arbeit) và các nền tảng như Ausbildung.de.
Bạn cũng có thể cân nhắc tìm kiếm doanh nghiệp ở những thành phố hoặc bang khác nếu cơ hội trong khu vực hiện tại còn hạn chế.
4. CHUẨN BỊ HỒ SƠ KHI TÌM ĐƯỢC DOANH NGHIỆP AUSBILDUNG MỚI
Sau khi tìm được doanh nghiệp phù hợp, bước tiếp theo là trao đổi với Ausländerbehörde về thủ tục cần thực hiện để tiếp tục chương trình đào tạo và duy trì mục đích cư trú hợp pháp.
Tùy từng trường hợp, cơ quan chức năng có thể yêu cầu một số giấy tờ như:
Hộ chiếu và giấy phép cư trú hiện tại (Aufenthaltserlaubnis).
Giấy xác nhận đăng ký cư trú (Meldebestätigung).
Hợp đồng Ausbildung mới (Ausbildungsvertrag).
Thông báo chấm dứt hợp đồng cũ (Kündigung) hoặc giấy tờ giải trình việc kết thúc chương trình đào tạo trước đó.
Giấy xác nhận bảo hiểm y tế (Mitgliedsbescheinigung der Krankenkasse).
Giấy tờ chứng minh khả năng tài chính, nếu được yêu cầu.
Các giấy tờ bổ sung khác theo hướng dẫn của Ausländerbehörde.
Khi chuẩn bị hồ sơ, hãy kiểm tra kỹ thông tin trong hợp đồng mới, đặc biệt là tên doanh nghiệp, ngành nghề đào tạo, ngày bắt đầu và thời hạn đào tạo.
Việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ sẽ giúp quá trình trao đổi với cơ quan chức năng thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế tình trạng phải bổ sung hồ sơ nhiều lần.
5. KHÔNG TỰ Ý CHUYỂN SANG DOANH NGHIỆP MỚI KHI CHƯA LÀM RÕ ĐIỀU KIỆN CƯ TRÚ
Một sai lầm mà Azubi có thể mắc phải là cho rằng chỉ cần tìm được doanh nghiệp mới và ký hợp đồng Ausbildung là có thể lập tức tiếp tục học nghề.
Trên thực tế, giấy phép cư trú của bạn có thể đi kèm phụ lục (Zusatzblatt), trong đó ghi rõ mục đích cư trú và các điều kiện liên quan đến hoạt động đào tạo hoặc làm việc.
Khi thay đổi doanh nghiệp, ngành nghề hoặc chương trình đào tạo, bạn cần làm rõ với Ausländerbehörde liệu giấy phép hiện tại có cho phép tiếp tục hay cần thực hiện thủ tục điều chỉnh, cấp phép mới.
Đặc biệt, hãy xác nhận các điều kiện pháp lý trước khi bắt đầu chương trình đào tạo tại doanh nghiệp mới. Việc ký được hợp đồng không đồng nghĩa mọi thủ tục về cư trú đã tự động hoàn tất.
Nếu chưa nhận được hướng dẫn rõ ràng, hãy liên hệ trực tiếp với cơ quan phụ trách thay vì tự suy đoán hoặc tiếp tục làm việc khi chưa xác định được quyền được phép của mình.
BỊ KÜNDIGUNG KHÔNG CÓ NGHĨA HÀNH TRÌNH AUSBILDUNG TẠI ĐỨC PHẢI KẾT THÚC!
Việc bị chấm dứt hợp đồng Ausbildung chắc chắn là một biến cố không dễ dàng, nhưng không có nghĩa mọi cơ hội học nghề và phát triển tại Đức đều khép lại.
Điều quan trọng là bạn cần bình tĩnh xác định tình trạng hợp đồng, chủ động thông báo với Ausländerbehörde, tìm kiếm doanh nghiệp mới và hoàn thiện các thủ tục cần thiết. Nếu gặp khó khăn, đừng ngần ngại tìm đến IHK, HWK, luật sư hoặc đơn vị tư vấn có chuyên môn để được hỗ trợ.
Mỗi trường hợp Kündigung có thể có nguyên nhân và tình trạng cư trú khác nhau. Vì vậy, những thông tin trong bài mang tính tham khảo chung, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.
Nếu đang học nghề tại Đức, hãy lưu lại bài viết này. Hiểu rõ các bước cần thực hiện sẽ giúp bạn chủ động hơn khi gặp sự cố và có thêm cơ sở để bảo vệ quyền lợi của mình.
---------------------------
Để được hỗ trợ về tư vấn du học nghề tại CHLB Đức, vui lòng liên hệ với CVB EDU theo:
- Hotline: 0973 669 492
- Mail: mkt.cvbedu@gmail.com
- Facebook: https://www.facebook.com/cvbduhocduc